دعاوی کیفری


به مجموعه دعاویی اطلاق میگردد که مربوط به رفتار مجرمانه افراد بوده و در قانون مجازات برای آن مجازات تعیین شده است و رسیدگی به آن تابع قانون آئین دادرسی کیفری بوده و در صلاحیت محاکم کیفری اعم از دادگاه کیفری 2 و دادگاههای کیفری یک استان و دیوان عالی کشور میباشند.

اعم دعاوی کیفری به شرح ذیل عبارتند از :

  • شکایات مربوط به قتل و جرح و ضرب عمدی
  • شکایات مربوط به مطالبه دیه
  • شکایت مربوط به کلاهبرداری و اختلاس و ارتشاءِ و ربا و خیانت در امانت
  • شکایت مربوط به آدم ربایی و تهدید اشخاص ،اخاذی و اجبار و اکراه
  • شکایات مربوط به ورشکشتگی به تقصیر و تقلب
  • شکایات مربوط به ترک انفاق و جرائم خانوادگی
  • شکایات مربوط به اعمال منافی عفت از قبیل زنا،لواط ،رابطه نامشروع و اشاء فحشا
  • شکایات مربوط به توهین و افترا و هتک حرمت اشخاص و مزاحمت و هتک حرمت منازل و نشر اکاذیب
  • شکایات مربوط به جرم چک پرداخت نشدنی
  • شکایات مربوط به جرائم مالی و پولشویی
  • شکایات مربوط به سرقت و تخریب و احراق اموال
  • شکایات مربوط به جرائم رایانه ای

چگونگی طرح شکایت کیفری

در شکایت کیفری دیگر خبری از دادخواست نیست. شکایت حتی می‌تواند به شکل شفاهی مطرح گردد که البته در این صورت باید دادسرا و یا کلانتری آن را در صورت‌مجلس قید نموده و به امضای شاکی برساند. البته در اکثر موارد شکایت نیز به شکل یک نوشته کتبی که شکواییه نامیده می‌شود تهیه شده و به دادسرا یا کلانتری تحویل داده می‌شود. به عنوان اولین نکته باید بدانید که بهتر است حتی‌الامکان شکایت خود را در دادسرا مطرح نمایید؛ چراکه شکایت‌های مطرح شده در کلانتری نیز ابتدا باید به دادسرا ارسال شده و پس از صدور دستور قضایی به کلانتری یا آگاهی فرستاده می‌شود. بنابراین با طرح شکایت کیفری در دادسرا یک گام جلوتر هستید.
در شکواییه باید مشخصات کامل شاکی، موضوع شکایت و تاریخ و محل وقوع جرم، ضرر و زیان وارده به مدعی، ادله وقوع جرم و اسامی و مشخصات شهود در صورت امکان ذکر گردد. اخیرا اوراق متحدالشکلی در دادگستری تهیه شده است که شکایات بر روی آن‌ها می‌تواند تنظیم گردد. شما می‌توانید از انتهای این مقاله فرم شکواییه را دانلود نمایید.
اما همان‌طور که عنوان شد برای طرح شکایت کیفری باید به دادسرا یا کلانتری مراجعه کنید. البته ذکر این نکته نیز مفید است که در حوزه قضایی بخش دادسراها وجود ندارند و وظایف آن‌ها را نیز دادگاه‌ها انجام می‌دهند. ازآنجاکه هزینه طرح شکایات کیفری بسیار اندک است و در صورت پیروزی شاکی، مجازات سنگین‌تری نیز انتظار مجرم را می‌کشد، علاقه به این نوع شکایات در بین موکلین ما نیز غالبا بیشتر است. اما باید بدانید که اثبات یک جرم دشوارتر از اثبات یک دعوای حقوقی است و همچنین زمان رسیدگی به شکایات غالبا طولانی است. (گرچه امروزه رسیدگی در دعاوی حقوقی نیز زمان زیادی می‌برد چراکه دادگاه‌ها زمان رسیدگی‌های طولانی تعیین می‌کنند.)
اما همچون دعاوی حقوقی این سوال پیش می‌آید که برای شکایات کیفری از بین این‌همه دادسرا در سطح کشور به کدام دادسرا باید مراجعه کنیم. بسیاری از مردم تصور می‌کنند که برای شکایت کیفری باید به دادسرای محلی که ساکن هستند مراجعه کنند؛ درحالی‌که به‌هیچ‌وجه این‌گونه نیست. باید بدانید که متهم در دادگاهی محاکمه می‌شود که جرم در حوزه آن واقع شود. اگر شخصی مرتکب چند جرم در حوزه‌های قضایی مختلف گردد، رسیدگی در دادگاهی صورت می‌گیرد که مهم‌ترین جرم در حوزه آن واقع‌شده باشد.
همچنین در مورد برخی از اشخاص دادگاه‌های خاصی تشکیل شده است که دادگاه‌ها و دادسراهای عمومی و انقلاب به جرایم آن‌ها رسیدگی نمی‌کنند. مثلا درصورتی‌که متهم کمتر از ۱۸ سال سن داشته باشد، دادسرا و دادگاه‌های اطفال به جرایم وی رسیدگی می‌کنند. به جرایم نظامیان در دادسراها و دادگاه‌های نظامی رسیدگی می‌شود و جرایم روحانیون نیز در دادگاهی به همین نام تحت رسیدگی قرار می‌گیرد.

مراحل رسیدگی به شکایت کیفری

اما دلیل این‌که ما عنوان نمودیم که رسیدگی‌های کیفری طولانی هستند این است که در مرحله دادسرا در صورت قبول صحت شکایت شاکی و مجرم شناخته شدن مشتکی‌عنه، هیچ مجازاتی برای متهم تعیین نمی‌شود. بلکه دادسرا صرفا به صدور کیفرخواست علیه متهم اقدام می‌نماید و از دادگاه می‌خواهد که به اتهامات متهم رسیدگی کند. بنابراین درصورتی‌که شما بتوانید قاضی دادسرا را مجاب کنید که فردی که شما از او شکایت کرده‌اید مجرم است وارد مرحله دادگاه خواهید شد که در این مرحله درصورتی‌که قاضی دادگاه نظر شما و قاضی دادسرا را بپذیرد، اقدام به صدور رای به مجازات متهم می‌نماید. البته این آخر کار نیست و متهم می‌تواند از این رای، تجدیدنظرخواهی نماید که باز هم پرونده به دادگاهی دیگر ارسال می‌شود تا نظر آن قضات نیز اعلام شود. بعد از پیروزی شما در این مرحله است که می‌توانید به مجازات متهم امیدوار باشید. گرچه برخی طرق خاص اعتراض باز هم وجود دارد که چون از موارد تخصصی است ما از ذکر آن‌ها در این مقاله خودداری می‌کنیم.
به‌هرحال و در انتهای این مجموعه مقالات دو پیشنهاد دوستانه به شما می‌نماییم: اول اینکه سعی نمایید حتی‌الامکان با تراضی و توافق قبل از اینکه موضوع به دادگستری ارجاع شود مشکل خود را حل نمایید و برای هر مساله جزئی و کوچکی به دادگستری مراجعه نکنید.گاهی مشاهده می‌شود که طرفین یک شکایت یا دعوا امری را که به راحتی از طریق گفتگو یا با تعیین یک داور حل می‌شود به دادگاه‌ها می‌کشانند. امری که علاوه بر پرازدحام شدن دادگستری و گرفتن وقت دیگرانی که جرایم مهم‌تری همچون قتل و سرقت و آدم‌ ربایی و اختلاس را مطرح نموده‌اند، موجب اتلاف وقت و هزینه طرفین نیز می‌شود.
ثانیا درصورتی‌که قصد طرح شکایت یا دعوایی را دارید قبل از طرح آن حتما به یک وکیل دادگستری مراجعه نموده و از مشاوره او استفاده نمایید و حتی‌الامکان طرح یک دعوا یا شکایت را نیز به وکلا بسپارید تا علاوه بر تخصصی شدن نحوه طرح این دعاوی از اتلاف وقت و هزینه خود نیز حذر کرده باشید. چراکه در بسیاری از دعاوی شما بعد از یک اشتباه فرصت جبران نخواهید داشت و ممکن است به دلیل ناآگاهی از قوانین از رسیدن به حق خود برای همیشه محروم بمانید.

نحوه اقامه دعوی کیفری

پس از وقوع جرم و مشخص شدن دادگاه یا دادسرای صلاحیت دار برای رسیدگی باید تعقیب جرم، متهم یا متهمان نیز آغاز شود ولی شروع تعقیب و تحقیقات مستلزم تحقق شرایطی است.

در جرایمی که تعقیب آن منوط به شکایت شخص زیان دیده از جرم است شخص باید اهلیت داشته باشد. در قوانین کشورمان ملاک اهلیت برای دختران 9 سال و برای پسران 15 سال است ولی با توجه به این که سن رشد در زن و مرد 18 سال است معمولا رویه عملی دادگاه‌ها نیز همان 18 سال است. برای همین در صورتی که متضرر از جرم به علت صغر سن اهلیت نداشته باشد شکایت باید توسط ولی یا قیم او ارائه شود.

در این میان جرایمی هستند که فقط با شکایت شاکی قابل تعقیب‌اند یعنی فاقد جنبه‌های عمومی هستند جرایمی همچون افترا، توهین، فحاشی و … در این گونه جرایم بلافاصله پس از تقدیم شکواییه از طرف شاکی به دادسرا تعقیب و تحقیقات شروع می‌شود البته در تنظیم شکواییه باید مواردی رعایت شود. شکواییه را می‌توان در کاغذ معمولی هم تنظیم کرد و برای این کار نیازی به تهیه فرم خاصی نیست، اما در مجموع مواردی باید حتما در شکواییه درج شود؛ مواردی چون نام و نام خانوادگی، نام پدر، نشانی دقیق شاکی، موضوع شکایت با ذکر تاریخ و محل وقوع جرم و ضرر و زیان مالی که به مدعی وارد شده و قابل مطالبه است. همچنین مشخصات و نشانی مشتکی علیه (متهم) یا مظنون در صورت امکان باید در شکواییه درج شود این در حالی است که چنانچه متهم نشانی مشخصی نداشته باشد نیز باید متواری یا مجهول المکان بودن متهم یا متهمان را در شکواییه قید کند. ادله و اسامی و مشخصات و نشانی شهود و مطلعین نیز چنانچه در زمان وقوع جرم شاهد یا مطلع یا دلایل خاص و موثری داشته باشد باید در متن شکواییه نوشته شود.

پس از تکمیل شکواییه، شاکی باید آن را با قید تاریخ امضا کرده و به دادسرا یا دادگاه مربوطه ارائه دهد. دادسرا یا دادگاه نیز با ارجاع شکواییه به ضابطین دادگستری و انجام تحقیقات و تکمیل آن، پرونده را بررسی و حکم یا قرار مناسب را صادر خواهند کرد.

اعلام و اخبار ضابطین دادگستری

در جرایم عمومی و غیر قابل گذشت با اعلام و گزارش ضابطین دادگستری نیز تعقیب جرایم آغاز خواهد شد. ضابطین دادگستری در حال حاضر همان ماموران نیروی انتظامی هستند. البته بر اساس برخی قوانین خاص، ماموران دیگری مثل نیروهای مقاومت بسیج و پاسداران انقلاب اسلامی نیز به عنوان ضابطین دادگستری معرفی شده‌اند.

علاوه بر اعلام و اخبار ضابطین در جرایم مشهود، اظهار و اقرار متهم نیز از جمله مراحل تعقیب و تحقیقات محسوب می‌شود که هر کدام حسب مورد قابل رسیدگی است.

جهت ثبت دعوی خود اطلاعات را وارد کنید: